Het gevaar zit in de ioniserende straling

Radioactieve stoffen zenden ioniserende stralen uit. Die kunnen wijzigingen aanbrengen in de structuur van de materie waarin ze doordringen. Hoe gebeurt dit? Door hun sterk energetisch karakter kan ioniserende straling elektronen wegslaan uit atomen die ze op haar weg tegenkomt (ionisatie). Dit kan celschade veroorzaken.

Nu is ionisatie een constant verschijnsel, ook in ons lichaam. We staan immers onafgebroken bloot aan ioniserende straling. Ons lichaam heeft echter een doeltreffend herstelmechanisme: het produceert voortdurend nieuwe cellen.

Soms evenwel is de schade door bestraling onherstelbaar. In dit geval, kunnen de aangetaste cellen afsterven (vroege stralingseffecten) of voortleven in een gewijzigde vorm. Ze hebben een mutatie ondergaan (vertraagde stralingseffecten).

Hoe groot is het gevaar?

Deze vraag is moeilijk te beantwoorden. De grootte van het gevaar is afhankelijk van verschillende factoren, zoals de duur van de blootstelling, de intensiteit van de bestraling, het type straling (alfa, bète, gamma), en of het lichaam helemaal of slechts gedeeltelijk werd blootgesteld.

Vroege stralingseffecten

De blootstelling aan een hoge dosis straling kan leiden tot het afsterven van zo veel cellen dat ons lichaam ze niet snel genoeg kan vervangen. Ernstige symptomen, zoals huidverbranding, braken, duizeligheid, hoofdpijn of interne bloedingen, zijn het gevolg. Bij een uitzonderlijk hoge dosis kan een persoon na enkele dagen of weken sterven.

Vertraagde stralingseffecten

Als radioactieve deeltjes ingenomen of ingeademd worden, nestelen zich in bepaalde organen. Als een radioactief atoom daaruiteenvalt en energie afgeeft, kan het een naburige cel beschadigen.

De groei van iedere cel in het lichaam wordt geregeld door genen. Ze bepalen wanneer en hoe zo'n cel zich deelt. Als die genen met regelende functie schade oplopen, kan een onbeheerste, op hol geslagen celdeling ontstaan. In sommige gevallen zal het resultaat van zo'n deling kanker zijn. Een dergelijke kanker kan er tientallen jaren over doen om tot ontwikkeling te komen.

Er zijn studies uitgevoerd op bevolkingsgroepen die zijn blootgesteld aan een uitzonderlijk hoge dosis straling, onder meer bij de overlevenden van de atoomexplosies van Hiroshima en Nagasaki. Daaruit blijkt dat zeer hoge doses kunnen leiden tot een verhoogd kankerrisico en mogelijk ook tot genetische schade. Deze effecten kunnen niet worden vastgesteld bij elk blootgesteld individu; ze komen willekeurig voor bij de bestraalde populatie.

Je vindt niet wat je zoekt? Stel ons je vragen of geef je commentaar.